Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 17 Ιουλίου 2026 την ετήσια Έκθεσή της για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα, καταγράφοντας ουσιαστική πρόοδο σε σειρά μεταρρυθμίσεων, αλλά και σημαντικές προκλήσεις που εξακολουθούν να απαιτούν αποτελεσματική αντιμετώπιση.
Οι νόμοι ψηφίστηκαν. Τώρα κρίνονται τα αποτελέσματα
Του Σωτήρη Γιάκη
737 ημέρες.
Τόσο χρειαζόταν κατά μέσο όρο το 2024 για να εκδικαστεί σε πρώτο βαθμό μια αστική ή εμπορική διαφορά στην Ελλάδα.
Περισσότερα από δύο χρόνια.
Για μια επιχείρηση που περιμένει να λυθεί μια διαφορά, μια οικογένεια που διεκδικεί το δίκιο της ή έναν πολίτη απέναντι σε ισχυρότερο αντίδικο, αυτό δεν είναι απλώς δικαστική καθυστέρηση.
Είναι ανασφάλεια. Είναι οικονομικό κόστος. Είναι απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Η ψήφιση ενός νόμου είναι η αρχή μιας μεταρρύθμισης, όχι η απόδειξη της επιτυχίας της. Οι πολίτες δεν ζουν μέσα στους νόμους που ψηφίζονται. Ζουν με τα αποτελέσματα που αυτοί παράγουν.
Αυτό είναι το ουσιαστικό μήνυμα της Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα, η οποία δημοσιεύθηκε στις 17 Ιουλίου 2026.
Η έκθεση δεν δικαιολογεί ούτε κυβερνητικούς πανηγυρισμούς ούτε αντιπολιτευτική καταστροφολογία. Αναγνωρίζει πραγματική πρόοδο, αλλά και προβλήματα που δεν καλύπτονται πλέον πίσω από νέους νόμους, πλατφόρμες και σχέδια δράσης.
Από τη νομοθέτηση στο αποτέλεσμα
Στη Δικαιοσύνη έχουν γίνει ουσιαστικές παρεμβάσεις: προχωρά η ψηφιοποίηση, ενισχύεται το ανθρώπινο δυναμικό, εφαρμόζεται ο νέος δικαστικός χάρτης και μεταφέρονται ορισμένες διαδικασίες εκούσιας δικαιοδοσίας σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους.
Στο Πρωτοδικείο Αθηνών, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης οριστικής απόφασης μειώθηκε από τις 1.422 στις 513 ημέρες, ενώ το ποσοστό διεκπεραίωσης αυξήθηκε από το 87,5% στο 100,8%.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι μεταρρυθμίσεις μπορούν να αποδώσουν όταν εφαρμόζονται με συνέχεια, διοικητική υποστήριξη και αξιολόγηση. Δεν επιτρέπουν, όμως, εφησυχασμό.
Σε εθνικό επίπεδο, οι 737 ημέρες παραμένουν η μεγαλύτερη διάρκεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το ποσοστό διεκπεραίωσης των σχετικών υποθέσεων μειώθηκε στο 81%.
Η υπεύθυνη πολιτική αναγνωρίζει τι βελτιώθηκε, μετρά πού η μεταρρύθμιση δεν απέδωσε και παρεμβαίνει ξανά.
Η διαφθορά δεν αντιμετωπίζεται μόνο με μητρώα
Το ίδιο κριτήριο ισχύει και στη μάχη κατά της διαφθοράς.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την ολοκλήρωση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Καταπολέμησης της Διαφθοράς 2022–2025 και τη θέσπιση του νομικού πλαισίου για το ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς, που αναμένεται να λειτουργήσει από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Χαρακτηρίζει, όμως, περιορισμένη την πρόοδο στις διώξεις και στις τελεσίδικες αποφάσεις, ακόμη και σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
Ένα ακόμη μητρώο δεν αρκεί. Ένα ακόμη σχέδιο δράσης δεν αρκεί.
Μια υπόθεση διαφθοράς δεν αντιμετωπίζεται επειδή καταγράφεται ηλεκτρονικά, αλλά όταν ερευνάται αποτελεσματικά, ολοκληρώνεται σε εύλογο χρόνο και οδηγεί, όπου υπάρχουν αποδείξεις, σε τελεσίδικη απόφαση.
Η αξιοπιστία του συστήματος κρίνεται από το αν ο νόμος εφαρμόζεται με την ίδια αυστηρότητα απέναντι στον αδύναμο και στον ισχυρό.
Διαφάνεια χωρίς εξαιρέσεις
Στην άσκηση πίεσης από οργανωμένα συμφέροντα υπάρχει θεσμικό πλαίσιο, αλλά η εφαρμογή του παραμένει περιορισμένη.
Στα μέσα ενημέρωσης καταγράφονται θετικές παρεμβάσεις, ωστόσο παραμένουν ανησυχίες για την πολιτική ανεξαρτησία τους, την ασφάλεια των δημοσιογράφων και την προστασία τους από καταχρηστικές αγωγές.
Ο δημοσιογράφος δεν χρειάζεται προνομιακή μεταχείριση· χρειάζεται να ερευνά την εξουσία χωρίς να απειλείται με οικονομική και επαγγελματική εξόντωση.
Ένας δημόσιος λογαριασμός αποτελεσμάτων
Η Ελλάδα χρειάζεται έναν δημόσιο και εξαμηνιαίο Πίνακα Αποτελεσμάτων για το Κράτος Δικαίου, με σαφείς δείκτες, συγκεκριμένους στόχους και πολιτική λογοδοσία.
Δεν χρειάζεται νέος φορέας, νέα πλατφόρμα ή νέα γραφειοκρατική δομή. Χρειάζεται να συγκεντρώνονται και να δημοσιοποιούνται με ενιαίο και κατανοητό τρόπο τα δεδομένα που ήδη παράγει το κράτος.
Ούτε η κυβέρνηση μπορεί να μετατρέπει κάθε θετική αναφορά σε πιστοποιητικό ολοκλήρωσης ούτε η αντιπολίτευση να μηδενίζει κάθε αποδεδειγμένη βελτίωση.
Η Ελλάδα έχει ξεκινήσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Τώρα πρέπει να αποδείξει ότι αποδίδουν.
Γιατί το κράτος δικαίου δεν είναι κομματικό τρόπαιο, αντιπολιτευτικό όπλο ή εικόνα για τις Βρυξέλλες.
Είναι η καθημερινή αξιοπιστία της Δημοκρατίας απέναντι στους πολίτες της.
Πηγή στοιχείων: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου -
Κεφάλαιο για την Ελλάδα, 17 Ιουλίου 2026.
0 Σχόλια